Tỉnh Lào Cai mới chính thức được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Lào Cai (cũ) và Yên Bái (cũ) từ ngày 1/7/2025. Với diện tích tự nhiên hơn 13.256km2, dân số gần 1,8 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, phường, Lào Cai trở thành địa phương có quy mô đủ lớn để tích hợp các nguồn lực, phát huy lợi thế và tái cấu trúc không gian phát triển.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt ra mục tiêu xây dựng tỉnh Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam-Trung Quốc theo hướng “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc" gắn với mục tiêu “giữ biên giới, giữ dân, giữ rừng, giữ nước, giữ môi trường."

Đến năm 2045, Lào Cai trở thành trung tâm phát triển phía Bắc của cả nước; là trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với Trung Quốc và châu Âu, hiện thực hóa mục tiêu phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc."

Từng bước trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Lào Cai có nhiều đổi mới, từng bước trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam-Trung Quốc, khẳng định vị thế là tỉnh phát triển của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Kinh tế của Lào Cai phát triển khá toàn diện, thực hiện ba đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng đạt kết quả tích cực. Văn hóa-xã hội có nhiều tiến bộ; gìn giữ và phát huy hiệu quả giá trị bản sắc văn hóa tốt đẹp của đồng bào các dân tộc; giảm nghèo nhanh và bền vững; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt.

Quốc phòng, an ninh được giữ vững, chính trị ổn định, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm; quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế được triển khai hiệu quả. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đạt nhiều kết quả quan trọng; năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên được nâng lên.

Theo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2020-2025 trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân đạt 6,92%/năm, cao hơn 0,62 điểm phần trăm so với bình quân chung toàn quốc (6,3%/năm). Quy mô nền kinh tế đạt 142.599 tỷ đồng, gấp 1,63 lần so với năm 2020.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng giảm tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản (từ 19% xuống còn 16%), tăng tỷ trọng khu vực công nghiệp-xây dựng (từ 34,9% lên 37,3%) và dịch vụ (từ 38,3% lên 39,2%). GRDP bình quân đầu người đạt trên 85 triệu đồng, tăng 29,9 triệu đồng so với năm 2020. Thu nhập bình quân đầu người đạt 47 triệu đồng, tăng 17,3 triệu đồng so với năm 2020.

Việc thực hiện các đột phá chiến lược, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đạt được nhiều kết quả nổi bật; chất lượng hệ thống hạ tầng kinh tế-xã hội được cải thiện; công tác quy hoạch được triển khai đồng bộ.

Nhiều dự án trọng điểm được đẩy mạnh triển khai: Cảng hàng không Sa Pa, đường sắt tốc độ cao Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, Cầu biên giới qua sông Hồng, đường điện 500KV Lào Cai-Vĩnh Yên; hoàn thành đầu tư nâng cấp, cải tạo 355km quốc lộ, 650km đường tỉnh, nâng cấp, cải tạo, cứng hóa 3.820km đường liên xã, đường giao thông nông thôn góp phần đẩy nhanh liên kết nội tỉnh cũng như kết nối với các tỉnh trong vùng.

An sinh, phúc lợi xã hội được bảo đảm; giảm nghèo nhanh và bền vững, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao. Các chính sách xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo, chính sách đối với người có công tiếp tục được triển khai kịp thời, đầy đủ, đúng quy định.

Tỉnh hỗ trợ xây dựng được 12.915 căn nhà theo Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát và hỗ trợ xây dựng nhà ở cho các hộ bị ảnh hưởng bởi thiên tai, người có công, hoàn thành 100% kế hoạch và về đích sớm 6 tháng so Trung ương giao; 100% hộ nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 96%, cao hơn bình quân chung cả nước. Kinh tế-xã hội vùng cao, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có nhiều tiến bộ, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa vùng thấp và vùng cao.

Lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo phát triển bền vững

Lào Cai là một trong những tỉnh đầu tiên trên cả nước xây dựng và triển khai chỉ số hạnh phúc, thể hiện tư duy đổi mới, lấy con người làm trung tâm. Ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách an sinh xã hội, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn.

Bên cạnh việc phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm, chú trọng đến phát triển văn hóa, nâng cao phúc lợi xã hội toàn dân, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận, thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản có chất lượng.

Nhờ thực hiện tốt công tác bảo tồn lĩnh vực di sản văn hóa, triển khai các đề án bảo tồn, công tác tu bổ, đầu tư, tôn tạo, xếp hạng di tích. Đến nay, tỉnh Lào Cai trở thành địa phương có số lượng Di sản Văn hóa Phi vật thể nhiều nhất và đa dạng nhất cả nước, với 4 Di sản Văn hóa Phi vật thể được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại; 56 Di sản Văn hóa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 1 di tích xếp hạng Di tích cấp quốc gia đặc biệt; 34 di tích xếp hạng di tích cấp quốc gia, 172 di tích được xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Với nhận thức giá trị di sản như một nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn các di sản văn hóa, đẩy mạnh khai thác phục vụ phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững cho nhân dân và phát triển kinh tế địa phương.

Cùng với đó, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Tổ chức các hoạt động chào mừng kỷ niệm các sự kiện và các ngày lễ lớn. Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức sôi động với nhiều hình thức hấp dẫn ý nghĩa góp phần thu hút khách du lịch, phát triển kinh tế địa phương.

Phong trào xây dựng con người Lào Cai "Đoàn kết, sáng tạo, văn minh, hiếu khách"; xây dựng môi trường và đời sống văn hóa lành mạnh gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” được triển khai đồng bộ, chất lượng.

Tỉnh đã ban hành nhiều đề án, chương trình hành động thực hiện các nội dung, giải pháp, phát huy sức mạnh của toàn dân xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa-thể thao-du lịch gắn với con người Lào Cai “thân thiện, nhân ái, đoàn kết, sáng tạo, hội nhập." Quan điểm nhất quán của tỉnh là bảo tồn trong không gian sống, bảo tồn gắn với du lịch, gắn với lợi ích của người dân.

Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước triển khai chỉ số hạnh phúc. Việc nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân trở thành mục tiêu vừa mang tính nhân văn, vừa mang tính chiến lược. Hạnh phúc không chỉ được đo bằng sự phát triển kinh tế, mà còn ở sự hài lòng về đời sống vật chất, tinh thần, môi trường sống và sự tin tưởng vào chính quyền của người dân.

Hạnh phúc của người dân là trung tâm, từng bước tạo dựng một xã hội phồn vinh, nhân văn, nơi mỗi người dân được sống an toàn, khỏe mạnh, được bảo đảm công bằng, có cơ hội phát triển toàn diện và cống hiến cho cộng đồng, tạo sức mạnh phát triển kinh tế-xã hội bền vững. Hiện tại đến nay, chỉ số hạnh phúc của người dân đạt 68,3%.

Việc nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân trở thành mục tiêu vừa mang tính nhân văn, vừa mang tính chiến lược.

Tỷ lệ người dân được xem các kênh phát thanh, kênh truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu của quốc gia và địa phương: Vùng sâu, vùng xa, biên giới đạt 95%; các vùng còn lại đạt 100%. Tỷ lệ xã có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn, có hệ thống đài truyền thanh hoạt động đạt 100%.

Hệ thống cơ sở thông tin và truyền thông tiếp tục được đầu tư, mở rộng, nâng cao chất lượng, góp phần bảo đảm thông tin cơ bản cho nhân dân kịp thời, đến nay 99/99 xã, phường tỉnh Lào Cai có Đài truyền thanh, Cổng thông tin điện tử, đây là loại hình thông tin cơ sở góp phần quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền trực tiếp đến người dân, đặc biệt là các hoạt động chính sách xã hội.

Ông Dương Đức Huy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai cho rằng tăng cường an sinh xã hội là nền tảng cho phát triển kinh tế; việc đặt mục tiêu cao về chỉ số hạnh phúc vừa là áp lực, vừa là động lực để khơi dậy khát vọng cống hiến.

Từ mỗi gia đình, mỗi thôn, bản hạnh phúc, Lào Cai đang từng bước xây dựng một vùng đất phát triển, văn minh và đáng sống - nơi hạnh phúc của nhân dân là đích đến cao nhất trong giai đoạn phát triển mới.

Cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới

Theo ông Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lào Cai, để thực hiện mục tiêu xây dựng Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc, cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới, tỉnh Lào Cai xác định các nhóm giải pháp trọng tâm, mang tính đột phá và xuyên suốt.

Thứ nhất, tạo đột phá về thể chế và môi trường phát triển. Tỉnh đã xác định thể chế phải đi trước, mở đường cho phát triển. Để tạo đột phá về thể chế, trước hết Lào Cai sẽ tập trung cụ thể hóa thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Trung ương để đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới; căn cứ vào tiềm năng thế mạnh của địa phương để chủ động xây dựng trình Trung ương ban hành những cơ chế, chính sách đặc thù cho Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai.

Đồng thời, chỉ đạo rà soát, thay thế, ban hành cơ chế cho động lực tăng trưởng mới, các không gian phát triển mới, tạo điều kiện thu hút nhà đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền phục vụ và kiến tạo, hoạt động minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; khơi thông và giải phóng mọi nguồn lực xã hội, đặc biệt là phát huy vai trò của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng.

Thứ hai, phát triển hạ tầng chiến lược, tạo không gian tăng trưởng mới, trong đó, tỉnh tập trung phát triển hạ tầng giao thông kết nối, logistics và cửa khẩu hiện đại, coi đây là điều kiện tiên quyết để Lào Cai trở thành trung tâm kết nối giao thương.

Phát huy hiệu quả hành lang kinh tế Côn Minh-Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, phát triển trục động lực dọc sông Hồng, khai thác TOD dọc tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn, đường cao tốc Hà Nội Lào Cai, xây dựng Lào Cai trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, thương mại, tài chính, logistics giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam-Trung Quốc.

Đồng thời, cần phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng số kết nối các khu công nghiệp, khu du lịch, các đô thị, mở rộng không gian phát triển theo 1 trục động lực, 2 cực phát triển, 3 vùng, 4 trụ cột kinh tế mà Lào Cai có thế mạnh, trong đó, lấy trục động lực sông Hồng làm trung tâm để thúc đẩy các khu vực khác cùng phát triển.

Thứ ba, tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng giá trị gia tăng cao, phát triển bền vững, trong đó, tập trung phát triển bốn trụ cột kinh tế, như: phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại quốc tế, trọng tâm là cửa khẩu thông minh hiện đại, chuỗi cung ứng logistics, xây dựng khu kinh tế qua biên giới nhằm gia tăng lượng hàng hóa xuất-nhập khẩu, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực; phát triển công nghiệp, quy hoạch và đầu tư khu công nghiệp, ưu tiên thu hút các nhà đầu tư có công nghệ chế biến sâu các sản phẩm để sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên; xây dựng Lào Cai thành điểm đến an toàn và thân thiện, đặc biệt xây dựng Sa Pa và Y Tý trở thành khu du lịch chất lượng cao mang tầm quốc tế, các khu du lịch khác trở thành điểm đến tầm khu vực, ưu tiên phát triển du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên, văn hóa và bản sắc dân tộc; phát triển kinh tế nông nghiệp, tập trung phát triển hàng hóa với các cây trồng, vật nuôi chủ lực (dược liệu, chè, quế, chuối, dứa, dâu tằm...), ưu tiên phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp có chỉ dẫn, gắn sản xuất với chế biến, thị trường và du lịch.

Thứ tư, phát triển xã hội hài hòa, lấy hạnh phúc con người làm trung tâm. Lào Cai luôn xác định phát triển kinh tế luôn song hành với tiến bộ, công bằng xã hội, trong đó, tập trung nguồn lực giảm nghèo nhanh và bền vững, nâng cao chất lượng y tế, giáo dục, nhà ở, việc làm và thu nhập, đặc và cuối cùng là kết hợp chặt chẽ phát triển với giữ vững quốc phòng, an ninh và mở rộng đối ngoại.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lào Cai tin tưởng với chiến lược đúng đắn, sự đồng lòng của chính quyền và nhân dân, Lào Cai không chỉ vượt qua mọi thách thức mà còn khẳng định vai trò tiên phong trong công cuộc phát triển bền vững của cả nước. Một Lào Cai năng động, một cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, phát triển “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc” đang từng bước hiện hữu trong kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng của dân tộc./.