Nhiệm kỳ 2020-2025 khép lại với tỉnh Lạng Sơn bằng những dấu ấn rõ nét - một giai đoạn mà khó khăn và cơ hội đan xen, thách thức và quyết tâm cùng song hành.
Nhiệm kỳ qua tỉnh phải đối mặt với những biến động chưa từng có tiền lệ, đặc biệt là tác động sâu rộng của đại dịch COVID-19 làm gián đoạn hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới - lĩnh vực giữ vai trò “xương sống” của nền kinh tế địa phương.
Cùng với đó là những yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi mô hình tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển bền vững.
GRDP bình quân đầu người của tỉnh Lạng Sơn tăng từ 44,2 triệu đồng năm 2020 lên khoảng 69,8 triệu đồng năm 2025 (tương đương từ 1.917 USD lên 2.922 USD).
Tuy nhiên, vượt lên những khó khăn đó, với sự lãnh đạo quyết liệt của Đảng bộ tỉnh, sự điều hành linh hoạt của chính quyền và sự đồng lòng của nhân dân các dân tộc, Lạng Sơn đã từng bước phục hồi, duy trì tăng trưởng khá toàn diện, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế cửa khẩu quan trọng của khu vực phía Bắc.
Những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ không chỉ thể hiện qua các con số, mà còn mở ra thế và lực mới để Lạng Sơn tự tin bước vào giai đoạn 2025-2030 với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng trung du và miền núi phía Bắc.
Kinh tế phát triển khá toàn diện, giữ vững đà tăng trưởng
Giai đoạn 2020-2025, kinh tế tỉnh Lạng Sơn chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch, đặc biệt trong giai đoạn 2020-2021 khi hoạt động thông quan hàng hóa qua cửa khẩu bị gián đoạn.
Tuy nhiên, nhờ các giải pháp điều hành linh hoạt, kinh tế đã phục hồi nhanh chóng từ năm 2022 và duy trì đà tăng trưởng ổn định.
Tính chung giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng GRDP ước đạt khoảng 7,16 %/năm, mức tăng khá so với mặt bằng chung của nhiều địa phương miền núi.
Quy mô nền kinh tế không ngừng được mở rộng, chất lượng tăng trưởng từng bước được cải thiện. GRDP bình quân đầu người tăng từ 44,2 triệu đồng năm 2020 lên khoảng 69,8 triệu đồng năm 2025 (tương đương từ 1.917 USD lên 2.922 USD), phản ánh rõ nét sự cải thiện về đời sống người dân.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng: Nông, lâm nghiệp chiếm khoảng 20,92%; công nghiệp-xây dựng chiếm 24,67%; dịch vụ chiếm 50,05%. Trong đó, khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, đặc biệt là thương mại, logistics và hoạt động kinh tế cửa khẩu.
Kinh tế cửa khẩu - động lực tăng trưởng chủ lực
Một trong những điểm sáng nổi bật của Lạng Sơn trong nhiệm kỳ qua là sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế cửa khẩu - lĩnh vực mang tính đặc thù và lợi thế lớn của tỉnh.
Tỉnh đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và phía Trung Quốc để tháo gỡ khó khăn trong thông quan hàng hóa, đặc biệt trong thời điểm dịch bệnh.
Các cơ chế, chính sách thúc đẩy thương mại biên giới được triển khai linh hoạt, góp phần duy trì hoạt động xuất nhập khẩu ổn định.
Hệ thống quy hoạch cửa khẩu được hoàn thiện; hạ tầng khu vực cửa khẩu được đầu tư đồng bộ với tổng vốn đầu tư công trên 10.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với giai đoạn trước.
Nhiều dự án hạ tầng giao thông, logistics, khu chức năng được triển khai, góp phần nâng cao năng lực thông quan và giảm áp lực ùn tắc hàng hóa trong thời điểm cao điểm.
Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường liên kết với các địa phương trong vùng trung du và miền núi phía Bắc, cũng như vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Kinh tế cửa khẩu không chỉ đóng góp lớn vào tăng trưởng GRDP mà còn tạo việc làm, thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ và lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác.
Nông nghiệp chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng kinh tế
Trong nhiệm kỳ 2020-2025, nông nghiệp Lạng Sơn có bước chuyển biến rõ nét từ “tư duy sản xuất” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp.”
Sản xuất nông, lâm nghiệp phát triển khá toàn diện; sản lượng lương thực duy trì trên 305.000 tấn/năm, bảo đảm an ninh lương thực.
Các vùng sản xuất hàng hóa tập trung được hình thành, với hơn 6.700ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ. Chăn nuôi chuyển dần sang quy mô trang trại với 39 cơ sở chăn nuôi tập trung.
Lĩnh vực lâm nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng, với diện tích trồng rừng hằng năm đạt gần 9.500ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt khoảng 64,5%.
Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực: 106/175 xã đạt chuẩn nông thôn mới; 28 xã đạt chuẩn nâng cao, 10 xã kiểu mẫu.
Diện mạo nông thôn có nhiều đổi thay, đời sống người dân ngày càng được nâng cao.
Công nghiệp, dịch vụ và du lịch phát triển tích cực
Lĩnh vực công nghiệp của tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định, với chỉ số sản xuất công nghiệp năm 2025 ước tăng 11,2% so với năm 2020.
Các ngành công nghiệp chủ yếu gồm sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến gỗ, nhựa thông và thủy điện.
Khu vực dịch vụ tiếp tục phát triển, đặc biệt là thương mại và logistics. Du lịch từng bước trở thành ngành kinh tế quan trọng, với lượng khách năm 2025 ước đạt 4,4 triệu lượt, doanh thu khoảng 4.500 tỷ đồng.
Tỷ trọng đóng góp của du lịch trong GRDP tăng dần qua các năm, cho thấy tiềm năng lớn của ngành trong thời gian tới.
Hạ tầng được đầu tư đồng bộ, mở rộng không gian phát triển
Trong nhiệm kỳ qua, Lạng Sơn đã tập trung nguồn lực lớn để phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội, đặc biệt là hạ tầng giao thông và đô thị.
Đến năm 2025, 100% xã có đường ôtô đến trung tâm được cứng hóa, 90% thôn có đường ôtô đến trung tâm thôn.
Hệ thống đô thị được mở rộng với 15 đô thị, trong đó có 1 đô thị loại 2, 1 đô thị loại 4 và 13 đô thị loại 5.
Hạ tầng khu, cụm công nghiệp cũng được quan tâm phát triển, với 2 khu công nghiệp và 10 cụm công nghiệp được thành lập, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp quy mô lớn.
Các tuyến giao thông kết nối liên vùng, liên xã được cải thiện đáng kể, góp phần rút ngắn khoảng cách, giảm chi phí vận chuyển và tăng khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn.
Hệ thống hạ tầng tại các cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu phụ được nâng cấp, hiện đại hóa theo hướng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của hoạt động xuất nhập khẩu.
Tỉnh cũng tập trung phát triển hạ tầng logistics, từng bước hình thành các trung tâm trung chuyển hàng hóa, kho bãi, góp phần nâng cao năng lực thông quan và giảm ùn tắc tại khu vực cửa khẩu trong những thời điểm cao điểm.
Môi trường đầu tư cải thiện, kinh tế tư nhân phát triển
Cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư là điểm nhấn quan trọng trong nhiệm kỳ.
Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) tăng 33 bậc so với năm 2020, cho thấy sự cải thiện rõ rệt về môi trường kinh doanh.
Trong nhiệm kỳ, tỉnh đã thành lập mới 3.167 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký hơn 30.800 tỷ đồng, thành lập 270 hợp tác xã, thu hút 73 dự án đầu tư với tổng vốn hơn 25.700 tỷ đồng.
Kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của tỉnh.
Tỉnh đã tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành.
Mô hình “một cửa,” “một cửa liên thông” được triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở, góp phần tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Văn hóa-xã hội phát triển toàn diện, quốc phòng-an ninh được giữ vững, chủ quyền biên giới được bảo đảm
Song hành với phát triển kinh tế, Lạng Sơn luôn chú trọng phát triển văn hóa, xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.
Hệ thống y tế, giáo dục tiếp tục được đầu tư với 95% dân số tham gia bảo hiểm y tế, 100% chất thải y tế được xử lý.
Phong trào xây dựng đời sống văn hóa được triển khai rộng khắp; 99,6% thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa.
Bản sắc văn hóa các dân tộc được bảo tồn và phát huy, trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển du lịch và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.
Đặc biệt, Công viên địa chất Lạng Sơn được Hội đồng Công viên địa chất công nhận là Công viên địa chất toàn cầu vào tháng 9/2024 và được UNESCO chính thức công nhận danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO vào tháng 4/2025, trở thành Công viên địa chất toàn cầu thứ 4 tại Việt Nam.
Là tỉnh biên giới, Lạng Sơn luôn xác định nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu.
Trong nhiệm kỳ, tỉnh đã triển khai hiệu quả các mô hình bảo vệ biên giới, xây dựng các tuyến đường tuần tra, hệ thống chiếu sáng biên giới và các mô hình kết nghĩa giữa các khu dân cư hai bên biên giới.
An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội.
Định hướng nhiệm kỳ mới: Tăng tốc bứt phá, xây dựng cực tăng trưởng kinh tế cửa khẩu hiện đại
Bước vào giai đoạn 2025-2030, Lạng Sơn xác định mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, toàn diện, phấn đấu trở thành cực tăng trưởng của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời là trung tâm kinh tế cửa khẩu hiện đại, có vai trò kết nối quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực.
Tỉnh đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt khoảng 8-9 %/năm; GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt trên 4.500 USD. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, đặc biệt là logistics và kinh tế số.
Một số định hướng và giải pháp trọng tâm được xác định rõ:
- Phát triển kinh tế cửa khẩu theo hướng hiện đại, thông minh: Đẩy nhanh xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn trở thành trung tâm logistics lớn của khu vực; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý, điều hành hoạt động xuất nhập khẩu; nâng cao năng lực thông quan và giảm chi phí logistics.
- Đột phá hạ tầng giao thông và liên kết vùng: Tập trung hoàn thành và khai thác hiệu quả tuyến cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị-Chi Lăng; nghiên cứu kết nối với các tuyến cao tốc liên vùng, hành lang kinh tế xuyên Á, tạo động lực lan tỏa phát triển.
- Phát triển công nghiệp chế biến và năng lượng: Ưu tiên thu hút các dự án công nghiệp chế biến nông, lâm sản, công nghiệp sạch, năng lượng tái tạo; từng bước nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững của sản xuất công nghiệp.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế số: Xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, thúc đẩy thương mại điện tử, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản và xuất nhập khẩu.
- Tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả: Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ gắn với chế biến và tiêu thụ; xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng; mở rộng thị trường xuất khẩu.
- Phát triển du lịch xanh, bền vững: Khai thác hiệu quả giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn; phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa, cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc dân tộc.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện môi trường đầu tư: Tiếp tục cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh; thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; tạo môi trường thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ.
Đồng thời, tỉnh tiếp tục chú trọng phát triển văn hóa-xã hội, bảo đảm an sinh, giảm nghèo bền vững; giữ vững quốc phòng-an ninh, chủ quyền biên giới, tạo môi trường ổn định cho phát triển lâu dài.
Nhìn lại chặng đường 2020-2025, có thể khẳng định Lạng Sơn đã trải qua một nhiệm kỳ đầy thử thách nhưng cũng rất đáng tự hào. Những thành quả đạt được không chỉ tạo nền tảng quan trọng mà còn củng cố niềm tin vào con đường phát triển phía trước.
Với tầm nhìn mới, mục tiêu rõ ràng và quyết tâm cao, Lạng Sơn đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn 2025-2030, vươn mình trở thành trung tâm kinh tế cửa khẩu hiện đại, phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên mới./.
