Vượt qua những khó khăn, thách thức trong suốt nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Nghệ An đã phát huy truyền thống đoàn kết, nỗ lực phấn đấu đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, với nhiều điểm sáng nổi bật. Phần lớn các chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt mục tiêu đã đề ra, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Những điểm sáng nổi bật giai đoạn 2020-2025

GRDP bình quân ước đạt khoảng 7,45%/năm

Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân ước đạt khoảng 7,45%/năm, cao hơn mức tăng 6,97% giai đoạn 2016-2020. Quy mô GRDP tăng 1,7 lần, GRDP bình quân đầu người tăng 1,56 lần so với năm 2020. Quy mô GRDP ước tăng khoảng 236,517 nghìn tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người 67,52 triệu đồng.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Tỷ trọng khu vực công nghiệp-xây dựng và dịch vụ tăng lên 79,1%, khu vực nông nghiệp giảm còn khoảng 20,9%. Năng suất lao động tăng bình quân 8,2%/năm; đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 40%.

Nông, lâm, ngư nghiệp phát triển ổn định, nâng cao hiệu quả; chương trình xây dựng nông thôn mới đạt nhiều thành tựu. Các vùng kinh tế trọng điểm tăng trưởng nhanh, đóng góp lớn vào phát triển chung của tỉnh.

Khu kinh tế, khu công nghiệp tạo động lực tăng trưởng

Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An hiện đang từng bước khẳng định vị trí, vai trò động lực trong thu hút đầu tư, trọng tâm phát triển các ngành công nghiệp cơ khí, điện tử, công nghệ thông tin, thiết bị công nghệ cao, chế biến nông-lâm-hải sản. Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã thành lập mới 6 khu công nghiệp với diện tích 1.818,55 ha. Tỷ lệ lấp đầy bình quân của các khu công nghiệp đã thành lập là 50,2%; thu hút mới 128 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 97.168 tỷ đồng.

Khu kinh tế Đông Nam phát triển mạnh, là địa bàn trọng điểm trong thu hút đầu tư, thể hiện rõ vai trò động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Hiện có 170 doanh nghiệp đang hoạt động trong khu kinh tế, tạo việc làm cho gần 64.000 lao động.

Bên cạnh đó, tỉnh đã thu hút đầu tư phát triển hạ tầng thêm 8 cụm công nghiệp; đến nay trên địa bàn tỉnh có 30 cụm công nghiệp được thành lập, thu hút được 257 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất với tổng mức đầu tư là 2.707 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 25.689 lao động địa phương. Tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh là 75%; giá trị sản xuất của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp đạt xấp xỉ 4.283 tỷ đồng/năm, nộp ngân sách hàng năm khoảng 375 tỷ đồng…

Nhiều quy hoạch quan trọng đã được lập và phê duyệt, tạo không gian phát triển mới. Công tác quản lý, phát triển đô thị được chú trọng và đạt kết quả tích cực. Các khu vực kinh tế trọng điểm phát triển khá mạnh, đóng góp lớn vào sự phát triển của tỉnh. Khu vực đô thị trung tâm của tỉnh đã triển khai nhiều quy hoạch, chương trình, dự án trọng điểm. Tốc độ tăng trưởng bình quân ước đạt 9,8%; quy mô chiếm khoảng 26% GRDP của tỉnh. Các lĩnh vực du lịch, y tế, giáo dục và đào tạo bước đầu hình thành yếu tố trung tâm vùng.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 ước đạt 494.893 tỷ đồng, gấp hơn 1,65 lần so với giai đoạn 2016-2020. Cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội chuyển dịch rõ nét, khu vực nhà nước giảm từ 23,97% năm 2020 xuống khoảng 17,7%, khu vực ngoài nhà nước và đầu tư nước ngoài tăng từ 76,03% năm 2020 lên 82,3%. Đầu tư công được quản lý, phân bổ và sử dụng bảo đảm đúng nguyên tắc, thứ tự ưu tiên và có trọng tâm, trọng điểm; khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ tỉnh đã huy động thêm được nguồn lực từ các cơ chế, chính sách đặc thù theo các Nghị quyết của Quốc hội để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Thu ngân sách vượt dự toán được giao

Thu ngân sách hằng năm đều đạt và vượt dự toán được giao, trong đó từ năm 2022 đến nay đều vượt mốc 20.000 tỷ đồng/năm; năm 2025, ước thu ngân sách đạt khoảng 26.085 tỷ đồng, tăng 1,5 lần so với năm 2020, đạt mục tiêu cận dưới Nghị quyết Đại hội đề ra, cao nhất từ trước đến nay. Lũy kế giai đoạn 2021-2025 ước đạt hơn 113.661 tỷ đồng, gấp 1,7 lần giai đoạn 2016-2020. Chi ngân sách thực hiện đúng quy định, bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên, chính sách an sinh xã hội, một phần cho đầu tư phát triển, hoạt động của hệ thống chính trị.

Hệ thống kết cấu hạ tầng, nhất là các công trình trọng điểm trong các lĩnh vực giao thông, hạ tầng đô thị, hạ tầng thủy lợi, cấp thoát nước… được tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư ngày càng đồng bộ…

Thu hút đầu tư tăng trưởng mạnh mẽ

Thu hút đầu tư có bước tiến vượt bậc, tăng mạnh cả về quy mô, số lượng và chất lượng dự án, trong đó thu hút FDI là điểm sáng nổi bật. Trong 3 năm (2022-2024).

Nghệ An nằm trong nhóm 10 địa phương thu hút đầu tư FDI lớn nhất cả nước, tổng vốn đăng ký đạt trên 4,8 tỷ USD, gấp 3,6 lần số vốn lũy kế từ năm 2020 trở về trước. Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 166 dự án FDI/6,836 tỷ USD còn hiệu lực đến từ 14 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch tích cực, tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm từ 47,03% năm 2020 xuống còn 34,65% năm 2025. Chất lượng lao động ngày càng được nâng cao; tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 65% (năm 2020) lên 72% năm (2025), trong đó tỷ lệ lao động có văn bằng, chứng chỉ tăng từ 25,3% (năm 2020) lên 31% (năm 2025).

Giáo dục và đào tạo đạt kết quả khả quan

Giáo dục và đào tạo đạt kết quả khá toàn diện, chất lượng giáo dục có bước tiến bộ vượt bậc. Trong những năm vừa qua, Nghệ An luôn duy trì tốp đầu cả nước về học sinh đoạt giải cao các kỳ thi quốc gia, quốc tế.

Công tác y tế, an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững đạt nhiều kết quả; đời sống nhân dân được nâng cao. Văn hóa, thể thao, du lịch cũng được tập trung phát triển, theo hướng gắn với bảo tồn, phát huy di sản xứ Nghệ. Diện mạo đô thị, nông thôn ngày càng đổi mới theo hướng văn minh, hiện đại.

Chuyển đổi số được tập trung chỉ đạo triển khai và bước đầu đạt nhiều kết quả quan trọng. Các chỉ số về cải cách hành chính, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện khá tích cực, việc ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất cũng được triển khai tích cực và đạt được hiệu quả ngày càng rõ nét.

Nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân được đảm bảo vững chắc; trật tự xã hội được bảo đảm, không để hình thành “điểm nóng”. Công tác đối ngoại được mở rộng, hợp tác quốc tế được tăng cường, quan hệ đặc biệt với Lào tiếp tục được củng cố. Nghệ An ngày càng khẳng định vị thế là trung tâm vùng Bắc Trung Bộ.

Trên cơ sở các mục tiêu tại Nghị quyết số 18/2020/NQ-HĐND ngày 13/12/2020 của Hội đồng Nhân dân tỉnh, ước đến năm 2025, tỉnh Nghệ An có 29/39 chỉ tiêu đạt và có khả năng vượt mục tiêu Nghị quyết; 02 chỉ tiêu không đạt (Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân hằng năm; GRDP bình quân đầu người năm 2025); ngoài ra có 08 chỉ tiêu không đánh giá do không còn phù hợp sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương 02 cấp…

Tạo bước đột phá, trở thành cực tăng trưởng tầm quốc gia

Tỉnh Nghệ An phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh khá của cả nước, cực tăng trưởng tầm quốc gia; là trung tâm của khu vực Bắc Trung bộ về công nghiệp và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, y tế, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, thương mại, logistics, du lịch; có hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu; đời sống vật chất, tinh thần và sức khỏe của Nhân dân không ngừng được nâng cao; giá trị hệ sinh thái rừng, biển, đảo, văn hóa, lịch sử và truyền thống, nhất là văn hóa xứ Nghệ được bảo tồn và phát huy; quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới, biển, đảo được giữ vững.

Tầm nhìn đến năm 2045, Nghệ An trở thành tỉnh có thu nhập cao, phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại…

Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 12% trở lên

Trong giai đoạn 2026-2030, Nghệ An xác định mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân từ 12% trở lên, coi đây là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để Nghệ An phát triển nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu trở thành tỉnh khá của cả nước vào năm 2045.

Để thực hiện được mục tiêu trên, Nghệ An tập trung huy động tối đa các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, trước hết là đầu tư hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội then chốt.

Trọng tâm được đặt vào các dự án có tính liên kết vùng, sức lan tỏa lớn, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương.

Việc đầu tư hạ tầng được triển khai theo định hướng phát triển nhanh nhưng bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường.

Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực mới cho tăng trưởng.

Nghệ An xác định rõ yêu cầu phát triển kinh tế biển, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các ngành kinh tế mũi nhọn và các dự án quy mô lớn.

Triển khai các dự án chiến lược

Cũng trong giai đoạn 2026-2030, Nghệ An dự kiến triển khai 18 đề án lớn mang tính chiến lược. Nổi bật là Đề án phát triển tỉnh Nghệ An trở thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung Bộ; Đề án mở rộng Khu kinh tế Đông Nam nhằm tạo dư địa thu hút các nhà đầu tư chiến lược; Đề án tổng thể chuyển đổi số toàn diện trên địa bàn tỉnh đến năm 2030; Đề án thành lập Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cùng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, phát triển sản xuất, kinh doanh.

Các đề án này sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ về cơ cấu kinh tế, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của tỉnh trong chuỗi giá trị khu vực và quốc gia.

Cùng với đó, Nghệ An xác định danh mục 14 dự án đầu tư kết cấu hạ tầng trọng điểm sử dụng vốn đầu tư công, tập trung vào giao thông, thủy lợi, đô thị và hạ tầng xã hội.

Tiêu biểu là các dự án đường cao tốc Hà Nội-Vientiane (đoạn Vinh-Thanh Thủy); nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 7 đoạn Đô Lương-Nậm Cắn; Quốc lộ 48; đê chắn sóng Cảng nước sâu Cửa Lò; cầu vượt nối Quốc lộ 7C với đường N5 qua Quốc lộ 1 và tuyến đường sắt Bắc-Nam.

Ngoài nguồn vốn đầu tư công, Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư ngoài ngân sách với danh mục 15 dự án, nhóm dự án lớn mang tính động lực.

Trong số đó có các dự án trọng điểm như nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Quốc tế Vinh đạt tiêu chuẩn sân bay cấp 4E; xây dựng mới các bến cảng Đông Hồi kết hợp khu bến Nam Nghi Sơn, hình thành cụm cảng Nghi Sơn-Đông Hồi; dự án Nhà máy điện khí LNG Quỳnh Lập, cùng nhiều dự án công nghiệp, dịch vụ quy mô lớn khác.

Trong lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành, Tỉnh ủy Nghệ An yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ, gắn trách nhiệm của tập thể với trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu và cấp ủy viên các cấp.

Việc tổ chức thực hiện được xác định theo phương châm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm; bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai dứt điểm, có lộ trình cụ thể, sát với yêu cầu thực tiễn.

Tập trung phát triển Kinh tế biển

Tỉnh Nghệ An có 82km bờ biển, từ việc xác định tầm quan trọng của kinh tế biển, tỉnh Nghệ An đã thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thông qua nhiều giải pháp, kinh tế biển đang chuyển dịch đúng hướng và phát triển khá toàn diện, trở thành động lực phát triển kinh tế, đóng góp lớn vào quy mô kinh tế của tỉnh (khoảng 56% GRDP); giá trị tăng thêm bình quân đầu người vùng biển và ven biển cao gấp 1,27 lần so với bình quân toàn tỉnh.

Đơn cử, trên lĩnh vực du lịch biển, theo đánh giá của ngành du lịch tỉnh thì hàng năm tại các địa phương ven biển, lượng khách và doanh thu du lịch có xu hướng tăng, nhiều sản phẩm du lịch được chú ý phát triển gắn với nâng cao chất lượng phục vụ du khách khi đến các điểm du lịch ven biển.

Trên lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, tại các địa phương ven biển phát triển được các mô hình nuôi theo hướng đầu tư thâm canh, ứng dụng các quy trình kỹ thuật, công nghệ, sản xuất các loại con nuôi có giá trị cao, đáp ứng nhu cầu thị trường, như tôm thẻ chân trắng, cá...

Đối với lĩnh vực du lịch biển, tỉnh yêu cầu ngành du lịch và các địa phương ven biển cơ cấu lại sản phẩm và thị trường khách du lịch theo hướng bền vững, hiệu quả; phát triển sản phẩm du lịch, dịch vụ mới tại một số địa phương ven biển để làm mới các dòng sản phẩm chủ đạo của du lịch biển Nghệ An nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh; khuyến khích các địa phương ven biển đẩy mạnh hợp tác liên kết giữa các điểm đến, giữa các địa phương, nhất là các tỉnh trong khu vực Bắc Trung Bộ và với thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh nhằm kết nối các địa phương ven biển Nghệ An vào chuỗi các sản phẩm du lịch liên tỉnh, liên vùng để thu hút khách du lịch.

Nhấn mạnh về những mục tiêu sắp tới, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Đức Trung nhấn mạnh trong nhiệm kỳ tới, tỉnh xác định, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu; lấy đổi mới thể chế và quản trị làm đòn bẩy; lấy văn hóa và con người Nghệ An làm nền tảng, tạo xung lực mới./.