Nhiệm kỳ 2020-2025 ghi dấu nhiều nỗ lực vượt khó của tỉnh Gia Lai trong bối cảnh tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến động. Dù đối mặt với không ít thách thức, địa phương vẫn đạt được những kết quả quan trọng trên hầu hết các lĩnh vực, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ qua cùng với định hướng phát triển mới đang tạo thế và lực để Gia Lai bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn, hướng tới mục tiêu trở thành cực phát triển quan trọng của khu vực.

Vượt khó, đạt nhiều kết quả toàn diện

Theo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Gia Lai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, sau 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của hai tỉnh trước khi sáp nhập, địa phương đã đạt được những kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực, nhiều chỉ tiêu chủ yếu hoàn thành và vượt kế hoạch.

Tỉnh Bình Định (cũ) đạt và vượt 21/22 chỉ tiêu Nghị quyết; tỉnh Gia Lai (cũ) đạt và vượt 14/23 chỉ tiêu. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2020-2025 đạt 6,71%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt 3.555 USD; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng khi tỷ trọng công nghiệp-xây dựng và dịch vụ chiếm 68,9%.

Thu ngân sách đến cuối năm 2025 ước đạt 27.000 tỷ đồng. Môi trường đầu tư được cải thiện rõ nét, thu hút 778 dự án trong nước với tổng vốn trên 285 nghìn tỷ đồng và 38 dự án FDI với tổng vốn 1,75 tỷ USD; hơn 13.700 doanh nghiệp thành lập mới.

Hạ tầng kinh tế-xã hội được đầu tư đồng bộ, tỷ lệ đô thị hóa đạt 42,7%. Du lịch tăng trưởng mạnh, lượng khách năm 2025 ước đạt 12,4 triệu lượt, vượt hơn 22% kế hoạch.

Đời sống nhân dân tiếp tục được nâng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,24%; hơn 12.500 nhà tạm, dột nát được xóa; trên 4.400 căn nhà ở xã hội được xây dựng. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, chính sách dân tộc, tôn giáo được quan tâm thực hiện, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Sáp nhập Gia Lai-Bình Định: Mở rộng không gian phát triển, tạo động lực mới

Tháng 6/2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Gia Lai và Bình Định được sáp nhập, hình thành một đơn vị hành chính mới có quy mô lớn, kết hợp lợi thế của cao nguyên với duyên hải, của nông nghiệp với công nghiệp, của cửa khẩu quốc tế với hệ thống cảng biển.

Tỉnh Gia Lai mới có diện tích hơn 21.500km2, dân số trên 3,5 triệu người. Trung tâm hành chính đặt tại Quy Nhơn. Mô hình kinh tế tổng hợp của tỉnh kết hợp trọn vẹn “rừng vàng-biển bạc”: vùng phía Tây tỉnh sẽ tập trung phát triển vùng nguyên liệu lớn, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến tiên tiến; phía Đông sẽ ưu tiên công nghiệp biển, đô thị biển, du lịch và năng lượng tái tạo.

Hệ thống cao tốc Bắc-Nam, Quốc lộ 19, 19B, cảng Quy Nhơn và sân bay Phù Cát giúp hoàn chỉnh trục giao thương Đông-Tây, đưa tỉnh mới trở thành trung tâm kết nối của khu vực.

Không gian phát triển được mở rộng giúp hình thành chuỗi liên kết kinh tế từ cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến Cảng Quy Nhơn, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp, logistics, thương mại và du lịch.

Sự kết nối giữa vùng nguyên liệu Tây Nguyên với hệ thống chế biến và xuất khẩu ở duyên hải được kỳ vọng sẽ nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Cùng với đó, bộ máy chính quyền được sắp xếp tinh gọn, hiệu quả: giảm 28 đơn vị hành chính cấp huyện, 238 đơn vị cấp xã, giảm hơn 3.100 cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời chú trọng đào tạo, thu hút cán bộ trẻ, nữ, dân tộc thiểu số.

Việc sắp xếp tổ chức gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Ngay sau sáp nhập, các hoạt động điều hành được duy trì ổn định, không làm gián đoạn các chương trình phát triển, tạo niềm tin cho doanh nghiệp và nhân dân. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền, tạo điều kiện thuận lợi để Gia Lai bứt phá đi lên.

Công nghiệp, năng lượng và nông nghiệp công nghệ cao trở thành trụ cột

Một trong những điểm sáng nổi bật của nhiệm kỳ qua là sự chuyển biến mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế, với công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao trở thành động lực quan trọng.

Ngành công nghiệp tăng trưởng bình quân 10,77%/năm, chiếm hơn 24% GRDP. Các dự án năng lượng tái tạo phát triển nhanh với nhiều nhà máy điện gió, điện mặt trời như HBRE Chư Prông, Nhơn Hòa 1, Nhơn Hòa 2, Cửu An… góp phần tạo nguồn thu mới và bảo đảm an ninh năng lượng.

Nông nghiệp tiếp tục tăng trưởng ổn định, đạt 3,75%/năm, với việc hình thành các vùng chuyên canh càphê, hồ tiêu, cây ăn quả, chăn nuôi tập trung và phát triển lâm nghiệp bền vững. Tỷ lệ che phủ rừng đạt 46,09%, hệ thống thủy lợi được đầu tư đồng bộ, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nuôi trồng thủy sản công nghệ cao tại khu vực ven biển hình thành chuỗi sản xuất-chế biến-xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính, góp phần mở rộng cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.

Du lịch, dịch vụ và liên kết vùng mở ra dư địa tăng trưởng mới

Cùng với công nghiệp và nông nghiệp, khu vực dịch vụ phát triển mạnh, trong đó du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh Gia Lai.

Các sản phẩm du lịch đa dạng từ không gian văn hóa cồng chiêng, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái cao nguyên đến du lịch biển, nghỉ dưỡng, thể thao mạo hiểm… tạo nên chuỗi trải nghiệm liên vùng giữa Tây Nguyên và duyên hải.

Lượng khách du lịch năm 2025 ước đạt 12,4 triệu lượt. Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2020-2025 đạt hơn 12 tỷ USD.

Hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế được mở rộng. Gia Lai duy trì quan hệ kết nghĩa với các địa phương của hai nước bạn Lào, Campuchia, tổ chức thành công nhiều sự kiện xúc tiến đầu tư, quảng bá hình ảnh địa phương.

Chăm lo an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Song song với phát triển kinh tế, tỉnh chú trọng phát triển toàn diện văn hóa, giáo dục, y tế và các lĩnh vực xã hội. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 95,53%; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,24%; xóa hơn 12.500 nhà tạm, nhà dột nát.

Giáo dục-đào tạo được quan tâm, nguồn nhân lực từng bước được nâng cao. Hệ thống y tế tiếp tục được đầu tư, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng.

Trên mặt trận quốc phòng-an ninh, Gia Lai đã triển khai đồng bộ các giải pháp, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, nhất là tại vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Lực lượng vũ trang được tổ chức tinh gọn, sẵn sàng chiến đấu cao. Công tác đấu tranh với các thế lực thù địch, phản động được thực hiện quyết liệt, hiệu quả, không để phát sinh “điểm nóng.”

Công tác dân tộc, tôn giáo được quan tâm. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tiếp tục được đổi mới, đạt nhiều kết quả quan trọng; sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân ngày càng được phát huy.

Mục tiêu nhiệm kỳ 2025-2030: Hướng tới tăng trưởng hai con số

Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, Gia Lai đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10-10,5%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt 6.300-6.500 USD vào năm 2030.

Cơ cấu kinh tế đến năm 2030: Ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm 19,5-20%; công nghiệp-xây dựng chiếm 36-36,5%; dịch vụ chiếm 40-41%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 4,2%.

Đến năm 2030, tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh đạt trên 41.000 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2026-2030 đạt trên 17 tỷ USD. Huy động vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đến cuối năm 2030 đạt 32,2%/GRDP.

Về các chỉ tiêu xã hội, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 45%. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2025-2030 của tỉnh tối thiểu bằng mức bình quân chung của cả nước theo mục tiêu thực hiện Chương trình giai đoạn 2025-2030 của Trung ương.

Đến năm 2030, phấn đấu đạt 10,5 bác sỹ/vạn dân và 36,4 giường bệnh/vạn dân. Giảm tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân chung cả nước. Tỷ lệ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội so với lực lượng lao động đạt trên 35,6%. Tỷ lệ người tham gia bảo hiểm y tế so với dân số đạt 98%. Số lượng căn hộ nhà ở xã hội hoàn thành trên 11.800 căn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, tỉnh xác định 5 trụ cột tăng trưởng gồm: Công nghiệp chế biến chế tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng-logistics và phát triển đô thị. Trong đó, công nghiệp chế biến được ưu tiên hàng đầu, hướng đến việc hình thành Trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Trung Trung Bộ, phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI).

Đồng thời, tỉnh cũng tập trung 4 khâu đột phá về thể chế, khoa học công nghệ-chuyển đổi số, nguồn nhân lực và hạ tầng.

Các vùng chuyên canh càphê, hồ tiêu, rau quả sạch, dược liệu… kết nối với các khu công nghiệp, trung tâm logistics đang hình thành, tạo nên chuỗi giá trị nông sản khép kín, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, Gia Lai cũng định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đặc biệt tập trung vào du lịch cộng đồng và các sản phẩm du lịch xanh, bền vững, dựa trên lợi thế biển, núi rừng và di sản văn hóa đặc sắc.

Với lợi thế cảnh quan thiên nhiên, văn hóa bản địa đặc sắc và di sản Chăm Pa, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đón 18,5 triệu lượt khách du lịch vào năm 2030, trong đó có 1,1 triệu lượt khách quốc tế.

Khoa học công nghệ, chuyển đổi số - động lực cho giai đoạn phát triển mới

Gia Lai xác định phát triển nhanh nhưng phải bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Tỉnh định hướng phát triển công nghiệp xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn. Kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; tham gia thị trường carbon, đầu tư hạ tầng ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an toàn lâu dài cho người dân.

Xây dựng trung tâm chế biến nông-lâm sản của vùng và tam giác phát triển Việt Nam-Lào-Campuchia. Hệ thống giao thông, cảng biển, logistics, sân bay, cao tốc sẽ được đầu tư đồng bộ, tạo nền tảng hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc gia và toàn cầu.

Cùng với phát triển kinh tế, Gia Lai không ngừng chú trọng đến các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Đây là những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, xây dựng một xã hội văn minh, hạnh phúc và bền vững.

Đặc biệt, giáo dục-đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đang được ưu tiên hàng đầu. Tỉnh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên hơn 75% vào năm 2030, đồng thời tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi cơ cấu kinh tế và hội nhập quốc tế.

Với nền tảng tích lũy trong nhiệm kỳ 2020-2025 cùng quyết tâm đổi mới tư duy, phát huy tiềm năng và lợi thế, Gia Lai đang hội tụ đầy đủ điều kiện để bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và hiệu quả.

Mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước, cực tăng trưởng quan trọng của khu vực miền Trung-Tây Nguyên không chỉ là định hướng phát triển, mà còn là quyết tâm chung của toàn hệ thống chính trị và nhân dân trong tỉnh để Gia Lai tiếp tục bứt phá trong giai đoạn tới./.