Sau nhiệm kỳ 2020-2025 đầy thử thách, Điện Biên bước vào giai đoạn mới với tinh thần đổi mới, sáng tạo, quyết tâm trở thành tỉnh phát triển theo hướng kinh tế xanh, thông minh, bền vững; là một trong những trung tâm du lịch của vùng; trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực.

Vượt thách thức, vươn lên vị thế mới

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 kéo dài, thiên tai cực đoan, giai đoạn 2020-2025, kinh tế Điện Biên vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 8,76%/năm, vượt 1,76 điểm % so với mục tiêu nghị quyết. Năm 2025, GRDP ước đạt 17.235 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 54 triệu đồng, tăng 62,8% so với năm 2020.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp, tăng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Tổng thu ngân sách trên 2.000 tỷ đồng, đạt 103% mục tiêu nghị quyết.

Nông nghiệp được cơ cấu lại theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Tỉnh đã hình thành các vùng chuyên canh cây trồng chủ lực như lúa, càphê, mắc ca, cao su, chè, dược liệu gắn với chế biến và tiêu thụ, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản Điện Biên. Đến năm 2025, diện tích cây lâu năm toàn tỉnh đạt hơn 13.700ha, mắc ca hơn 12.300ha; sản lượng lương thực có hạt gần 295.000 tấn, vượt chỉ tiêu nghị quyết; tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,5%.

Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực, hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt. Nhiều xã vùng cao đặc biệt khó khăn đã có đường ôtô đến trung tâm, điện lưới quốc gia, trường học, trạm y tế kiên cố. Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai mạnh mẽ, hỗ trợ xây dựng nhà ở kiên cố cho hơn 22.300 hộ nghèo, thể hiện tinh thần nhân văn, đoàn kết, nghĩa tình của Đảng bộ và nhân dân Điện Biên.

Năm Du lịch quốc gia - Điện Biên 2024 và Festival Tinh hoa Tây Bắc - Điện Biên năm 2025 được tổ chức thành công, khẳng định vị thế, thương hiệu và sức hấp dẫn của Điện Biên trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Hạ tầng kinh tế-xã hội được đầu tư mạnh, nhiều công trình trọng điểm mang tính chiến lược hoàn thành, tạo diện mạo mới cho tỉnh. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt trên 81.800 tỷ đồng, tăng 72% so với giai đoạn trước. Nhiều dự án lớn được triển khai đồng bộ như mở rộng Cảng Hàng không Điện Biên, nâng cấp các tuyến quốc lộ, đường tỉnh, công trình thủy lợi, năng lượng, hạ tầng đô thị và du lịch.

Công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch của Điện Biên phát triển mạnh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân 12,82%/năm, giá trị sản xuất năm 2025 đạt 4.486 tỷ đồng, với 23 nhà máy thủy điện đang hoạt động, tổng công suất hơn 326 MW. Các dự án năng lượng tái tạo, chế biến nông lâm sản, hạ tầng đô thị đang trở thành “động cơ mới” của nền kinh tế.

Du lịch - ngành kinh tế mũi nhọn tăng trưởng ấn tượng, giai đoạn 2021- 2025, Điện Biên đón hơn 5,5 triệu lượt khách, doanh thu đạt 9.400 tỷ đồng. Năm Du lịch quốc gia - Điện Biên 2024 và Festival Tinh hoa Tây Bắc - Điện Biên năm 2025 được tổ chức thành công, khẳng định vị thế, thương hiệu và sức hấp dẫn của Điện Biên trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Hàng loạt công trình biểu tượng như bức tranh Panorama Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đền thờ Liệt sỹ, Khu tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp… đã tạo nên sức hấp dẫn mới, kết nối du lịch lịch sử với du lịch sinh thái, cộng đồng. Đáng chú ý, năm 2024, Lễ míttinh, diễu binh, diễu hành kỷ niệm 70 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) đã được tổ chức trọng thể tại Điện Biên.

Chính quyền các cấp nêu cao tinh thần phục vụ nhân dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền rõ ràng, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, trách nhiệm. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai đồng bộ, hoạt động hiệu quả, tinh gọn, thông suốt. Công tác chỉ đạo, điều hành ngày càng công khai, minh bạch, gần dân, vì dân. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí được triển khai kiên quyết, có trọng tâm, trọng điểm, tạo niềm tin trong nhân dân. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội được đổi mới, hướng mạnh về cơ sở, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo đồng thuận xã hội trong thực hiện chủ trương, chính sách.

Quốc phòng- an ninh được củng cố vững chắc, trật tự an toàn xã hội bảo đảm. Lực lượng vũ trang tỉnh duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu chống phá, giữ vững chủ quyền biên giới, an ninh chính trị, trật tự xã hội.

Hoạt động đối ngoại được mở rộng, tăng cường quan hệ hữu nghị đặc biệt với các tỉnh Bắc Lào, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), các địa phương Thái Lan; đồng thời đẩy mạnh hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Nga và các tổ chức quốc tế, thu hút bình quân hơn 3 triệu USD/năm viện trợ phi chính phủ, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, giảm nghèo, nâng cao năng lực cộng đồng.

“Đòn bẩy” tạo bước đột phá

Nhiệm kỳ vừa qua, Điện Biên tạo nên ba đột phá chiến lược: hạ tầng, cơ chế chính sách, nguồn nhân lực. Đây là những “đòn bẩy” then chốt giúp tỉnh mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư.

Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, Điện Biên phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển theo hướng kinh tế xanh, thông minh, bền vững; là một trong những trung tâm du lịch của vùng; trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực.

Hạ tầng giao thông, đô thị chứng kiến bước phát triển chưa từng có. Dự án mở rộng Cảng hàng không Điện Biên hoàn thành, giúp rút ngắn khoảng cách với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn.

Toàn tỉnh có 9.212 km đường giao thông, 96,9% xã có đường ôtô đến trung tâm. Các tuyến quốc lộ 279, 12, đường 7/5, và các tuyến kết nối biên giới được đầu tư đồng bộ, tạo trục động lực phát triển kinh tế vùng Tây Bắc.

Hệ thống thủy lợi, điện lưới, nước sinh hoạt, hạ tầng số được đầu tư mạnh. 99,8% dân đô thị được cấp nước sạch, 96,2% hộ dân dùng điện lưới quốc gia, tỷ lệ phủ sóng 4G đạt 94%, hơn 72% người dân có điện thoại thông minh. Những con số đó phản ánh sự chuyển mình của một địa phương miền núi đang hướng tới nền kinh tế số.

Đáng chú ý, về cơ chế chính sách, tỉnh ban hành hàng loạt nghị quyết, chương trình hành động cụ thể nhằm khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, năng lượng, đô thị thông minh.

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Điện Biên cấp chủ trương cho 66 dự án, tổng vốn đăng ký 25.690 tỷ đồng; thu hút hơn 212 dự án đầu tư từ các thành phần kinh tế, trong đó 123 dự án đã hoàn thành, đưa vào hoạt động. Trong đó, nổi bật là các dự án phát triển vùng mắc ca, cà phê, cao su, cây dược liệu, các khu đô thị mới tại Điện Biên Phủ, cùng với Khu kinh tế cửa khẩu A Pa Chải, cao tốc Sơn La-Điện Biên-Tây Trang đang được xúc tiến mạnh mẽ... Những công trình này không chỉ mang ý nghĩa hạ tầng mà còn là “cánh cửa mở ra cơ hội mới” cho giao thương vùng biên.

Song hành với đầu tư hạ tầng, nguồn nhân lực được coi là nền tảng lâu dài. Tỉnh tập trung đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu chính quyền hai cấp, 100% cán bộ lãnh đạo từ phó trưởng phòng trở lên có trình độ đại học, được bồi dưỡng lý luận chính trị và quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được đẩy mạnh. Tỉnh triển khai ứng dụng công nghệ trong điều hành đô thị, quản lý dữ liệu dân cư, y tế, giáo dục; từng bước hình thành hệ sinh thái số phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Khát vọng phát triển Điện Biên xanh, thông minh, bền vững

Những kết quả toàn diện ở nhiệm kỳ 2020-2025 đã khẳng định hiệu quả trong công tác điều hành của chính quyền các cấp. Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, Điện Biên phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển theo hướng kinh tế xanh, thông minh, bền vững; là một trong những trung tâm du lịch của vùng; trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực.

Tỉnh phấn đấu tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt từ 10-11%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt 115 triệu đồng/người; năng suất lao động đạt 193 triệu đồng/lao động (theo giá hiện hành). Tổng thu ngân sách trên địa bàn năm 2030 trên 5.000 tỷ đồng.

Trong định hướng phát triển, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo và du lịch tiếp tục là các lĩnh vực mũi nhọn. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có 40.000ha mắc ca, 20.000ha càphê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 153 triệu USD. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có trên 8.000ha càphê và hơn 12.000ha mắc ca. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, bình quân mỗi năm, tỉnh phải trồng mới 5.600ha mắc ca và 2.400ha càphê.

Cùng với nông nghiệp, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn; từ nay đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đón khoảng 8 triệu lượt khách, tổng doanh thu từ du lịch đạt 15.000 tỷ đồng; phát triển hệ thống cơ sở lưu trú, xây dựng các khu, điểm du lịch đạt tiêu chuẩn. Ngành du lịch từng bước hình thành các sản phẩm có chất lượng, đưa Điện Biên trở thành điểm đến hấp dẫn trong khu vực và cả nước.

Đến năm 2030, dân số trung bình đạt trên 716.000 người, tốc độ tăng dân số hằng năm 1,53%; chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,694. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3%/năm trở lên; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 4,5 triệu đồng/tháng. Đến hết năm 2030, phấn đấu toàn tỉnh có 60% xã đạt chuẩn nông thôn mới và cơ bản đạt chuẩn nông thôn mới; có từ 200 sản phẩm trở lên được chứng nhận sản phẩm OCOP.

100% xã, phường đạt tiêu chí quốc gia về y tế; có 14 bác sỹ/vạn dân; 36,2 giường bệnh/vạn dân; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng (cân nặng/tuổi) còn 14%, suy dinh dưỡng (chiều cao/tuổi) còn dưới 21%; tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi tiêm đủ các loại vắc xin trong Chương trình tiêm chủng mở rộng đạt 95%; tỷ lệ dân số được quản lý bằng hồ sơ sức khỏe điện tử đạt 95%; đạt mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế.

Đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi. Tỷ lệ trường mầm non, phổ thông đạt chuẩn quốc gia đạt trên 85%; tỷ lệ trường mầm non, phổ thông đạt kiểm định chất lượng giáo dục trên 85%. Phấn đấu 100% xã biên giới có trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở; 100% phòng học, phòng công vụ, nhà ở nội trú, bán trú được kiên cố. Bên cạnh phát triển kinh tế, công tác an sinh, giảm nghèo, bảo tồn văn hóa các dân tộc tiếp tục được quan tâm. Tỷ lệ hộ nghèo phấn đấu giảm còn dưới 10% vào năm 2030, đời sống người dân cải thiện toàn diện cả về vật chất lẫn tinh thần.

Tỉnh hướng đến 100% hệ thống đường tỉnh được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Xây dựng tối thiểu 1.500 căn nhà ở xã hội. 100% khu vực có dân cư sinh sống, làm việc được phủ sóng thông tin di động mạng 4G/5G và cung cấp dịch vụ băng rộng cố định (Internet cáp quang). Đáp ứng 100% dịch vụ công trực tuyến phục vụ người dân…

Để hoàn thành các mục tiêu đề ra, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Điện Biên lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định đột phá về hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh là yếu tố then chốt, quyết định. Tỉnh tập trung hoàn thiện, ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn, tạo môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh như: Xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chính sách hỗ trợ du lịch thông minh gắn với phát huy bản sắc văn hóa... và coi đó là những nhiệm vụ xuyên suốt, là “chìa khóa mở cửa” cho các nguồn lực xã hội tham gia phát triển.

Huy động tối đa nguồn lực cho phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội. Tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, đặc biệt là tuyến đường cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang, đường kết nối Quốc lộ 12 đến cửa khẩu A Pa Chải-Long Phú và Khu kinh tế cửa khẩu A Pa Chải và từng bước hoàn chỉnh các tuyến giao thông liên vùng, liên xã và giao thông nông thôn. Triển khai các dự án hạ tầng lưới điện truyền tải. Đầu tư, nâng cấp trung tâm hành chính cấp xã bảo đảm đồng bộ, hoạt động hiệu quả. Tập trung hoàn thiện hạ tầng phục vụ phát triển du lịch, dịch vụ. Đẩy mạnh đầu tư xây dựng mới công trình phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Tăng cường kêu gọi, thu hút các nhà đầu tư thực hiện các chương trình, dự án theo quy hoạch.

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Điện Biên lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định đột phá về hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh là yếu tố then chốt, quyết định.

Tập trung khai thác hiệu quả các tiềm năng du lịch lịch sử, văn hóa dân tộc, thiên nhiên, trải nghiệm, nghỉ dưỡng và thể thao giải trí. Hỗ trợ, phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, chất lượng cao, hấp dẫn. Đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển Khu du lịch quốc gia Điện Biên Phủ-Pá Khoang đạt tiêu chí và được công nhận khu du lịch quốc gia. Tăng cường quảng bá du lịch qua các kênh truyền thông quốc gia, quốc tế và các nền tảng mạng xã hội; mở rộng liên kết, hợp tác phát triển du lịch với các địa phương trong nước và quốc tế. Xây dựng Điện Biên trở thành trung tâm du lịch; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Bên cạnh đó, tỉnh đặc biệt coi trọng đột phá về phát triển nguồn nhân lực, phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xác định là giải pháp lâu dài, then chốt để nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế. Điện Biên xác định tập trung cho đào tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, ứng dụng AI trong quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và trong sản xuất, kinh doanh; từng bước phát triển kinh tế số, tạo dư địa tăng trưởng mới trong giai đoạn tới./.